Showing posts with label Pedro Bukaneg. Show all posts
Showing posts with label Pedro Bukaneg. Show all posts

Wednesday, September 21, 2011

The Fall of Polobulac



This is a tale from Panay. It probably originated with the Spanish fathers, who wished to impress the doctrine of the Seven Deadly Sins on the natives. The islands are just off Iloilo.
A little way from Iloilo there once was a beautiful island called Polobulac, or Isle of Flowers. Its shores were covered with beautiful trees and plants; splendid gardens of flowers were found everywhere; fruits grew in abundance; fountains sparkled in the sunlight; and the people were the happiest in the world. They danced and sang to gay music, and were free from every care and sorrow.
Filled with confidence in their good fortune, and proud of their beautiful island, they began to slight the people of the neighboring islands, and to treat them with insolence and scorn.
One night the sky was darkened, the lightning flashed, the rain fell in torrents, and a voice cried from the clouds, above the roar of the thunder:
"I am Pride. Avoid me or perish."
Terrified, they prayed to God for protection, but with the morning sun their fears left them and they continued as before.
Days passed and the people grew richer, but, not satisfied with their wealth and with their own beautiful island, they longed to possess the lands of their neighbors.
Again came the storm, and again a voice cried from the heavens:
"I am Covetousness. Come to me and die."
Once more they appealed for protection, but they did not change their ways.
Weeks went by, and with wealth came low and base desires. The storm came as before and brought the warning:
"I am Evil Desire. Fly from me or be lost."
But again it sounded to sealed ears. Months rolled on. The people quarreled with their neighbors, and sent forth an army to make war upon them. The voice thundered:
"I am Anger. I give eternal torment."
Years followed, and the tables of the people of Polobulac were loaded with the finest foods and wines. Day and night found them feasting. The cry sounded above them:
"I am Gluttony. I devour my children."
The winds alone echoed the warning.
Time flew by. Each man sought to outdo the others in display of luxury and magnificence. The poor grudged the rich their fortunes, and sought in every way to injure them. Again a voice came through the darkness:
"I am Envy. My people are condemned."
But they closed their ears and would not hear.
More wealth brought greater luxury. They lolled in idleness. They idled in the midst of magnificence. The voice warned:
"I am Sloth. I bring final warning."
They were used to the voices now, and gave them not the slightest heed. Their insolence and greed grew greater. The fair island shook with dissension and strife.
One day the sun was hidden by blackness. A fearful tempest burst over the land. The people on the other islands saw Polobulac wrapped in seven huge pillars of flame.
When the sky cleared, Polobulac was nowhere to be seen. In its place, seven blackened rocks marked the spot where stood the beautiful isle.
They are there to this day. You can see them as you leave the harbor for southern ports. Sometimes they appear as one. Again they seem to group in twos and threes. But there are seven.
They are called the Deadly Sins.

Bayan Ko Ni Jose Corazon de Jesus

Ang bayan kong Pilipinas
Lupain ng ginto't bulaklak
Pag-ibig na sa kanyang palad
Nag-alay ng ganda't dilag.

At sa kanyang yumi at ganda
Dayuhan ay nahalina
Bayan ko, binihag ka
Nasadlak sa dusa.

Ibon mang may layang lumipad
kulungin mo at umiiyak
Bayan pa kayang sakdal dilag
Ang di magnasang makaalpas!

Pilipinas kong minumutya
Pugad ng luha ko't dalita
Aking adhika,
Makita kang sakdal laya.

Thursday, September 8, 2011

Biag ni Lam-Ang ni Pedro Bukaneg (Epikong IlokaNo)

Sina Don Juan at Namongan ay taga Nalbuan, ngayon ay sakop ng La Union. May isa silang anak na lalaki. Ito'y si Lam-ang.

Bago pa isilang si Lam-ang, ang ama nito ay pumunta na sa bundok upang parusahan ang isang pangkat ng mga Igorota na kalaban nila.

Nang isilang si Lam-ang, apat na hilot ang nagtulong-tulong.

Ugali na nga mga Ilokano noong una na tumulong sa mga hilot kung manganganak ang maybahy nila ngunit dahil nga wala si Don Juan, mga kasambahay nila ang tumulong sa pagsilang ni Namongan.

Pagkasilang, nagsalita agad ang sanggol at siya ang humiling na "Lam-ang" ang ipangalan sa kaniya. Siya rin ang pumili ng magiging ninong niya sa binyag. Itinanong pa rin niya sa ina ang ama, kung saan naroron ito, na di pa niya nakikita simula pa sa kanyang pagkasilang. Sinabi na ina ang kinaroroonan ng ama.

Makaraan ang siyam na buwan, nainip na si Lam-ang sa di pagdating ng ama kaya't sinundan niya ito sa kabundukan. May dala siyang iba't- ibang sandata at mga antng-anting na makapag-bibigay-lakas sa kamiya at maaaring gawin siyang hindi makikita.

Talagang pinaghandaan niya ang lakad na ito. Sa kaniyang paglalakbay, inabot siya ng pagkahapo kaya't namahinga sandali. Naidlip siya at napangarap niyang ang pugot na ulo ng ama ay pinagpipistahan na ng mga Igorote. Galit na galit si Lam-ang sa nabatid na sinapit ng ama kaya mabilis na nilakbay ang tirahan ng mga Igorote. Pinagpupuksa niya ang mga ito sa pamamagitan ng dalang mga sandata at anting-anting. Ang isa ay kaniyang pinahirapan lamang saka inalpasan upang siyang magbalita sa iba pang Igorote ng kaniyang tapang, lakas at talino.

 Umuwi si Lam-ang nang nasisiyahan dahil sa nipaghiganti na niya pagkamatay ng ama niya. Nang siya'y magbalik sa Nalbuan, taglay ang tagumpay, pinaliguan siya ng ilang babaing kaibigan sa ilog ng Amburayan, dahil ito'y naging ugali na noon, na pagdating ng isang mandirigma, naliligo siya. Matapos na paliguan si Lam-ang, nanagmatay ang mga isda at iba pang bagay na may buhay na nakatira sa tubig dahil sa kapal ng libag at sama ng amoy na nahugasan sa katawan nito.

Sa kabutihan naman may isang dalagang balita sa kagandahan na nagngangalang Ines Kannoyan. Ito'y pinuntahan ng binatang si Lam-ang upang ligawan, kasama ang kaniyang puting tandang at abuhing aso. Isang masugid na manliligaw ni Ines ang nakasalubong nila, Si Sumarang, na kumutya kay Lam-ang, kaya't sila'y nag-away at dito'y muling nagwagi si Lam-ang.

Napakaraming nanliligaw ang nasa bakuran nina Ines kaya't gumawa sila ng paraan upang sila ay makatawag ng pansin. Ang tandang ay tumilaok at isang bahay ang nabuwal sa tabi. Si Ines ay dumungaw. Ang aso naman ang pinatahol niya at sa isang igalp, tumindig uli ang bahay na natumba. Nakita rin ng magulang ni Ines ang lahat ng iyon at siya'y ipinatawag niyon.

Ang pag-ibig ni Lam-an kay Ines ay ipinahayag ng tandang. Sumagot ang mga magulang ng dalaga na sila'y payag na maging manugang si Lam-ang kun ito'y makapagbibigay ng boteng may dobleng halaga ng sariling ari-arian ng magulang ng dalaga. Nang magbalik si Lam-ang sa Kalanutian, kasama si Namongan at mga kababayan, sila Ines ay ikinasal.

Dala nila ang lahat ng kailangan para sa maringal na kasalan pati ang dote. Ang masayang pagdiriwang ay sinimulan s Kalanutian at tinapos sa Nalbuan, kung saan nanirahan ang mag-asawa pagkatapos ng kasal nila.

Isa parin sa kaugalian sa Kailukuhan, na pagkatapos ng kasal, ang lalaki ay kinakalilangang sumisid sa ilog upang humuli ng Rarang (isda). Sinunod ito ni Lam-ang subalit siya ay sinamang palad na makagat at mapatay ng Berkakan (isang uri ng pating).

 Ang mga buto ni Lam-ang na nasa pusod ng dagat ay ipinasisid at pinatapon ni Donya Ines sa isang kalansay at tinakpan ng tela. Ang tandang ay tumilaok, ang aso ay kumahol at sa bisa ng engkanto, unti-unting kumilos ang mga buto. Sa muling pagkabuhay ni Lam-ang, ang mag-asawa ay namuhay nang maligaya, maluwalhati at matiwasay sa piling ng alagang putting tandang at abuhing aso.