Filipino: Wika ng Saliksik

Ang wika, ayon sa maraming pagaaral, ay isa sa may pinaka-malaking ambag sa pagunlad ng isang bansa at sa patuloy nitong pagsulong kasabay ng pandaigdigang pagbabago at kaunlaran. Ito ay dahil sa ang wika ang siyang nagbubuklod sa mga kaisipang nakapagpapasulong, nakapagpapabago, at kapaki-pakinabang na ibinabahagi ng bawat isang kasasapi ng lipunan. Kung ang isang bansa ay pakikilusin ng iisang wikang nagagamit at naiintindihan ng lahat, maggiging napakadali ng pakikipag-ugnayan at hindi madaling magahis ang isang kaisipang maaring magpasiklab ng isang rebolusyon na magdadala ng kaunlaran at ginhawa sa bawat mamamayan nito.

Ngayong Agosto 2018, ang tema ng pagdiriwang ng buwan ng wika ay "Filipino; Wika ng Saliksik". Kaugnay ng mga naunang nabanggit sa lathalaing ito, ang tema ngayong taon ay isang panawagan na gamitin ang Filipino bilang wika sa mga pananaliksik o pagaaral.

Isa itong napakagandang tema na dapat pagtuunan ng mga sangay ng pamahalaan, lalung-lalo na sa sangay pang-agham at edukasyon. Kapansin-pansin na ang mga mahahalagang pagaaral na isinasagawa at inilalathala sa mga publikasyon ay karaniwan nang nasa wikang Ingles. Sa mga  pamantasan naman, ang mga magaaral ay inaatasang isulat ang kanilan pagaaral o pananaliksik sa wikang Ingles.

Sa aking pananaw, maaring ang sinusunod na pandaigdigang hulwaran sa pagsulat at paglathala ng saliksik ay Ingles, ngunit ito naman ay maari nating magamit din kahit na ang saliksik ay nasa wikang Filipino. Sa ganoong paraan, maitataas ang kalidad ng datos na nakukuha sa mga tumugon sapagkat ang wikang ginamit sa pagtatanong ay nasa-wikang lubos nilang nauunawaan kung kaya ang sagot ay masmagiging malinaw at kapaki-pakinabang. Bilang bunga, ang mga katanungan na nais sagutin ng saliksik ay nasasagot ng malinaw, nakikita at nakukumpara ang mga datos mula sa mga gabay na katanungang nasagot ng tama at hindi intensyonal na hinulaan sapagkat hindi lubos na maunawaan ng tumugon ang tanong na nasa-wikang banyaga. Mula sa mga datos ay lilitaw ang makatotohanang impormasyon na mapagkukunan ng matatag kongklusyon at makapgbibigay ng mga makabuluhang tagubilin kung paano lulutasin ang mga suliraning inilatag at sinasagot ng pananaliksik.

Aaminin ko rin na maraming magiging limitasyon ang paggamit ng wikang Filipino bilang wika ng saliksik. Isa na diyan ang limitadong bilang ng mga  kaugnay na panitikan at pagaaral bilang tulong o katig sa pagaaral. Ito ay dahil nga sa ang mga saliksik ay nakalathala sa wikang Ingles. Magiging isang karagdagng pasanin para sa mananaliksik ang pagsasalin ng isang pagaaral mula sa Ingles patungo sa wikang Filipino. Ito ay nangangahulugan ng ilan pang-taon ng pagaaral nang mabisang pagsasaling -wika . Ngunit ang suliraning ito ay utay-utay din na matutugunan kung patuloy nating gagamitin ang Filipino sa panaliksik.

Maging ang mga soft-ware pang-estadistika ay nasawikang Ingles din. Bagaman may ginagawa ng hakbang upang tugunan ang suliraning ito, maituturing pa rin itong isang malaking balakid sa paggamit ng Filipino sa pananaliksik. Sa sitwasyong ito, malinaw na kailangang manwal na isagawa ang pagsusuri at pagtataya sa mga nakuhang datos. Isang mabigat ngunit gawaing kakayanin naman.

Sa huli, kahit pa nga nakikita ang mga suliranin sa katuparan ng panawagan ng tema sa pagdiriwang ng buwan ng wika sa taong ito ang "Filipino: Wika ng saliksik". Hindi pa rin matatawaran ang inam na maaring idulot ng paggamit ng Filipino sa pananaliksik. Ipinapanalangin ko na ang mga sangay ng pamahalaan at maging ang mga indibidwal na mananaliksik ay magbigay tugon sa temang ito para sa ikabubuti ng larangan ng pananaliksik at maipakita sa mundo na ang saliksik na nasasawikang Filipino ay hindi rin  naman naiiba sa lahat. Kapaki-pakinabang, naglilinaw, nagpapasulong.

Lawrence Avillano 2018

Filipino: Wika ng Pagkakaisa

   Tunay nga kayang wika ng pagkakaisa ang wikang Filipino? Paano nito pinagbubuklod ang lahing Pilipino mula sa loob ng tahanan hanggang sa pamayanan?

   Simulan nating tingnan kung paano pinag-iisa ng wikang Filipino ang pamilya bilang pangunahing yunit ng pamayanan.

    Tunay na mahalaga ang pagkakaisa para sa pamilyang Pilipino na kilala sa pagiging malapit sa isat-isa. Ngunit hindi ito makakamit kung hindi nagkakaunawaan ang bawat miyembro ng pamilya. Dahil dito, kailangan ang isang wikang gagamitin sa araw-araw na pakikipagtalastasan sa loob ng tahanan upang sila ay lubos na magkaunawaan.

   Kung iisa ang wikang ginagamit sa tahanan, magiging madali para sa mga magulang ang mag-utos at magbigay ng tagubilin at madali rin para sa mga anak ang sundin ito sapagkat sila ay lubos na nagkakaunawaan. At kung sila ay nagkakaunawaan matatawag silang buo at isang pamilya na sama-samang humaharap sa mga hamon ng buhay.

   Sa pamamagitan ng wika, naipapasa ng mga magulang sa kanilang mga anak ang kulturang minana pa nila mula sa kanilang mga ninuno. Gamit ang wika inihahanda ng mga magulang ang kanilang mga supling sa pakikisalamuha sa pamayanan sa pamamagitan ng pagtuturo ng mabubuting asal at kaaya-ayang gawi.

   Alam natin na hinndi lang sa tahanan natututunan ang mga mabubuting asal. Natututunan din ito sa paaralan at sa simbahan.

   Ang simbahan bilang banal na institusyon ay nagtuturo ng kabutihang asal, pagpapahalaga at kabanalan sa bawat kasapi nito. Gamit ang wikang Filipino itinuturo sa atin ng simbahan ang pagpapahalaga sa sarili at sa kapuwa bilang indibidwal na pantay-pantay sa paningin ng Diyos maging ano pa man ang katayuan natin sa lipunan. Gamit ang wikang Filipino na siyang nauunawaan ng lahat, ginagabayan nila tayo tungo sa pagkakaisa sa bawat panahon.

   Sa labas naman ng simbahan at tahanan ay ang pamayanan na binubuo ng iba`t ibang sektor na ang pangunahing layunin ay ang kaunlaran ng mga mamayan at ng bansa.

   Upang makamit ito, kailangan ng isang wikang nauunawaan ng publiko at iyon ay ang wikang Filipino. Ginagamit ang wikang Filipino sa mga midya tulad ng radyo, tele-bisyon, pahayagan, at internet. Gamit naman ang midya, hinihikayat ang lahat na makiisa sa mga programang pang kaunlaran at makialam sa mga usapin ng pamahalaan.

Minsan nang ginamit ang wikang pambansa upang udyukan ang mga mamamayang Pilipino na magkaisa sa pagpigil sa lumalalim na pag-abuso ng isang pangulo sa kanyang kapangyarihan.

   Sa makatuwid, malaki ang ginagampanan ng wikang Filipino upang makamit ang pagkakaisa sa loob ng tahanan, sa simbahan, at pamayanan. Ginagamit ito upang magkaunawaan ang bawat isa at kung lubos na nagkakaunawaan ang lahat, hindi imposible ang pagkakaisa tungo sa pagsulong sa iba`t ibang aspeto ng buhay.

  - Lawrence Avillano (buwan ng wika 2014 - Filipino: Wika ng Pagkakaisa)